Jodiumtekort | Ook een Nederlands probleem
De belangrijkste bronnen voor jodium staan hieronder beschreven. Daarnaast zijn er een aantal voedselbronnen die voor de mens van belang zijn.
Bron |
Jodium hoeveelheid in tonnen
|
|
Binnenste van de aarde |
600.000.000.000.000 |
|
Aardkorst 20 km dikte |
2.300.000.000.000 |
Op de continenten |
Aardkorst 20 km dikte |
4.600.000.000.000 |
Onder de zee |
Aardkorst op 1 km dikte |
115.000.000.000 |
|
Oceanen |
2.700.000.000 |
|
Atmosfeer |
340.000 |
|
Mijnen |
600.000 |
|
Aanwezig in salpeterbronnen |
600.000 |
Zo kijkend naar de tabel lijkt er meer dan voldoende jodium aanwezig te zijn. Echter het meeste jodium zit op plaatsen waar het onbereikbaar is voor mensen. Dat geldt voor het binnenste van de aarde en voor de aardkorst. In de oceanen lijkt voldoende aanwezig te zijn. Dat klopt inderdaad maar daarbij moeten we ons realiseren dat het daar in een zeer verdunde vorm aanwezig is. Het is er dus niet (zoals in de mijnbouw) eenvoudig uit te scheppen. De enige die jodium kan opslaan waar wij vervolgens gebruik van kunnen maken door middel van voeding zijn de algen en vooral kelp en uitiendelijk zeedieren zoals vissen. Beide staan door vervuiling en opwarming van het zeewater onder grote druk en deze bron lijkt verder af te nemen. Daarnaast moeten we ons realiseren dat de atmosfeer grotendeeld voorzien wordt door jodiumuitstoot in kelpgebieden, waardoor ook die bron af kan nemen. En dat geldt dan uiteindelijk ook voor het jodium in de grond wat voor een deel met regen uit de atmosfeer het land bereikt en uiteindelijk onze voeding.
Op deze manier blijven vooral mijnbouw en salpeterbronnen over als bronnen waarmee we de bevolking van voldoende jodium kunnen voorzien. Echter jodium wordt niet alleen als essentieel mineraal voor mensen gebruikt maar kent ook andere toepassingen zoals gloeilampen en fotografie. Mede omdat deze mijnbouw bronnen niet onuitputtelijk zijn blijft de mens voor zijn gezondheid afhankelijk van een systeem dat jodium continue "rondpompt" zoals de oceanen, kelp en atmosfeer dat uiteindelijk doen.
Het systeem wat daarvoor zorgdraagt zijn de zogenaamde kelpwouden. Dit zijn uitgestrekt gebieden waar kelp oftewel zeewier groeit. Kelp heeft een zeer efficiente manier om jodium op te nemen en te concentreren uit het zeewater. Overigens neemt kelp nog vele andere micornutrienten op en heeft het een rijke en gevarieerde samenstelling. Eenmaal jodium opgenomen blijkt dat het kelp in tijden van blootstelling aan schadelijke effecten zoals zonlicht en ozon, het in staat is jodium in verhoogde mate uit te scheiden in de atmosfeer. Daarbij treedt er rond de uitgescheiden jodium een proces van wolkenvorming op boven de kelpgebieden. Dit biedt uiteindelijk bescherming tegen de zonstraling en ozonvorming. Daarnaast draagt dit bij aan de circulatie van jodium wereldwijd (1).
Kelp groeit vooral in kodue wateren met een bovengrens van 20 graden Celsius, heeft rustig water nodig en is gevoelig voor ecologische veranderingen. Wat dat betreft zijn de huidige milieuontwikkeling en overbevissing bedreigend voor de kelpwouden en daarmee uiteindelijk voor de mens die onmogelijk zonder jodium kan.